TẾ BÀO GỐC CÓ THỂ CUNG CẤP CHÌA KHÓA ĐỂ ĐIỀU TRỊ VẾT CẮN CỦA RẮN ĐỘC

Thứ hai, 29/03/2021, 15:13 GMT+7

 

Mỗi năm người dân trên thế giới trở thành nạn nhân của khoảng 1,8 - 2,7 triệu vết rắn độc cắn. Nhiều người trong số này không được điều trị do không được tiếp cận với các phương pháp điều trị hoặc bảo hiểm y tế chi trả, dẫn đến hơn 100.000 ca tử vong và số người bị thương tật vĩnh viễn cao gấp ba lần. Cần có những liệu pháp mới để điều trị vết rắn cắn, một vấn đề sức khỏe cộng đồng bị bỏ quên. Một công cụ trị liệu mới để điều trị rắn độc cắn có thể đến từ một nguồn không chắc chắn – đó là những công trình nghiên cứu tế bào gốc.

Có khoảng 250 loại rắn độc với tần suất bị rắn cắn cao nhất ở Châu Phi, Châu Á và Châu Mỹ Latinh. Nọc độc của rắn bao gồm nhiều chất độc tự nhiên, enzym, protein và peptit, chúng hoạt động cùng nhau để gây ra tổn thương hoặc gây chết nhanh chóng các mô của cơ thể người bị cắn. Thành phần nọc độc chính xác là vô cùng đa dạng và phụ thuộc vào từng loài rắn, làm cho việc điều trị có tính đặc hiệu cao đối với từng loài rắn. Rắn cắn có thể gây chết người hoặc dẫn đến các vấn đề sức khỏe mãn tính kéo dài suốt đời, chẳng hạn như nhiễm độc thần kinh gây tê liệt thần kinh, tổn thương thận không thể hồi phục sau khi chảy máu thận quá nhiều hoặc cắt cụt chi.

1_2

Hầu hết các phương pháp điều trị hiện nay đều nhằm mục đích vô hiệu hóa nọc độc, chẳng hạn như kháng nọc độc. Nói chung, chất chống nọc độc được tạo ra bằng cách thu hoạch nọc rắn bằng cách vắt nọc thủ công (xem hình ) và tiêm những liều lượng nhỏ nọc độc vào động vật hiến tặng, chẳng hạn như ngựa, để tạo ra phản ứng miễn dịch và sản xuất kháng thể ( kháng huyết thanh ). Các kháng thể chống nọc độc này sau đó được tiêm vào nạn nhân bị rắn cắn, làm trung hòa các thành phần chất độc của rắn.
Việc chế tạo chất chống nọc độc theo cách này tốn nhiều thời gian, khó mở rộng quy mô và phải thực hiện riêng lẻ cho từng loài rắn độc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nhiều nhà sản xuất thuốc chống nọc độc đã ngừng sản xuất trong 20 năm qua, khiến nguồn cung giảm và giá cả tăng mạnh. Thật không may, các phương pháp điều trị thay thế hiệu quả đang khan hiếm.
 
Sử dụng tế bào gốc để chống lại rắn cắn
Gần đây, các nhà khoa học đã chuyển sang dùng tế bào gốc để giải quyết vấn đề này. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng tế bào gốc để phát triển các cơ quan nhỏ ba chiều, được gọi là organoids, duy trì các đặc điểm thiết yếu của cơ quan hoặc mô cụ thể. Lần đầu tiên, các nhà khoa học cố gắng lấy organoids từ tế bào gốc của rắn để xem liệu chúng có thể phát triển các cơ quan nhỏ sản xuất nọc độc trong phòng thí nghiệm hay không. Các nhà nghiên cứu đã mổ xẻ tuyến nọc độc của 9 loài rắn và nuôi cấy thành công các chất hữu cơ từ tế bào gốc được tìm thấy trong tuyến nước bọt của rắn (xem Hình )
2
 
Đáng chú ý, những organoids này chứa các tế bào có thể tiết ra nọc độc hoạt động có chức năng gây ra các tác động cụ thể của các loài rắn lên tế bào thần kinh và tế bào cơ trong phòng thí nghiệm. Hơn nữa, nọc độc có nguồn gốc từ organoid có thành phần tương tự như nọc độc được vắt trực tiếp từ rắn. Các nhà khoa học hiện đang hy vọng thiết lập một ngân hàng sinh học, hoặc kho lưu trữ, các chất hữu cơ tuyến rắn cho tất cả các loài rắn độc có liên quan đến y tế, nhằm tạo ra nguồn cung cấp nọc độc không giới hạn.
Kể từ khi xuất bản bài báo nghiên cứu ban đầu, Jens Puschhof cho biết nhóm đã mở rộng danh mục các loài rắn độc để bao gồm nhiều lựa chọn hơn về các loài rắn độc. Ông nói thêm rằng việc sử dụng nọc độc từ các chất hữu cơ thay vì vắt “sữa độc”rắn có thể giúp tạo ra một sản phẩm an toàn hơn, đáng tin cậy hơn, vì có sự biến đổi trong thành phần nọc độc của từng loài rắn. Các bước tiếp theo bao gồm sử dụng các organoids nọc độc để làm sạch các thành phần độc hại và tạo ra các kháng thể trong phòng thí nghiệm, thay vì ở ngựa, để sản xuất hiệu quả hơn các loại thuốc giải độc và tăng cường khả năng tiếp cận toàn cầu.
 
Nọc rắn có thể điều trị khối u?
 
Ngân hàng sinh học gồm các chất hữu cơ nọc rắn có thể cung cấp các phương pháp điều trị các bệnh khác. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) trước đây đã phê duyệt các loại thuốc có nguồn gốc từ nọc rắn để điều trị nhồi máu não cấp tính, hội chứng mạch vành cấp tính và dự phòng xuất huyết trong khi phẫu thuật.
Đáng chú ý, nghiên cứu ban đầu chỉ ra rằng các peptide từ nọc rắn có thể có tác dụng chống khối u. Các thành phần của nọc rắn được gọi là tan rã, chẳng hạn như Contortrostatin từ rắn Agkistrodon contortrix contortrix, có thể ức chế sự hình thành mạch máu và sự kết dính của tế bào ung thư trong các mô hình phòng thí nghiệm về ung thư da di căn ở người. Nghiên cứu bổ sung chỉ ra rằng một peptide mạnh được tìm thấy trong nọc độc có thể cản trở sự hình thành mạch máu, làm giảm việc cung cấp chất dinh dưỡng đến các khối u ở mô hình chuột bị ung thư vú. Sự sẵn có của các ngân hàng sinh học nọc độc sẽ cho phép các nhà khoa học nghiên cứu sâu hơn về các thành phần nọc rắn để xem liệu có cơ hội cho sự đổi mới y sinh học hay không.
 
______________________________________________________
Vết cắn.
 
Cứ 5 phút lại có 50 người bị rắn cắn, và một người sẽ chết trong thầm lặng này. Nghiên cứu mới lạ về tế bào gốc đã cho phép các nhà khoa học phát triển thành công các organoids sản xuất nọc độc nhỏ trong đĩa petri, có thể được sử dụng để phát triển các liệu pháp kháng nọc độc dễ tiếp cận và giá cả phải chăng. Sáng tạo khoa học về phát triển các chất hữu cơ tuyến nọc rắn này có tiềm năng cứu mọi người trên khắp thế giới khỏi vết rắn cắn chết người và các bệnh khác.
______________________________________________________
Blog của cộng tác viên khách mời Felix Buchner, sinh viên Thạc sĩ tại CRTD / TU Dresden ở Đức.
Cảm ơn ba nghiên cứu sinh trong phòng thí nghiệm của Hans Clevers tại Viện Hubrecht ở Hà Lan, Jens Puschhof, Yoep Beumer và Yorick Post, những người đã đóng góp cho công việc được trình bày trong Hình .
Nguồn: Sưu tầm

Ý kiến của bạn
CUỘC THI ĐƯỜNG ĐẾN Y KHOA
CUỘC THI ĐƯỜNG ĐẾN Y KHOA
ĐĂNG KÝ TRỰC TUYẾN NGAY 0962. 553 155